Tasjkent: de ideale Sovjetstad

Tasjkent: wat begon als een klein stadje dat haar bloei te danken had aan haar ligging op de Zijderoute, werd in 1966 door de Sovjets na een vernietigende aardbeving herbouwd tot de ideale Sovjetstad. Wijde straten (o.a bedoeld voor militaire parades) in een recht stratenpatroon, gigantische woonblokken en dat alles in een Brutalistische architectuur namen het straatbeeld over. Ook is de stad uitgerust met een state-of-the-art metrosysteem, vergelijkbaar met dat van Moskou.

tashkent
Een strak stratenpatroon. Links: Tasjkent in 1865. Rechts: Tasjkent nu.

Echter, in de metro mag je geen foto’s maken.Waarom je er geen foto’s mag maken kan niemand je uitleggen, net zo min als waarom je om 1 uur ’s nachts op het vliegveld een ander formaat voor je formulieren moet gebruiken of een museum zomaar is verdwenen. Waarom speelt er geen rol, gebruiken zitten vast gemetseld in de Sovjet Unie-bureaucratie en alleen van bovenaf kan daar verandering in komen. Überhaupt raad ik het je sterk af om in landen als Oezbekistan, oude Sovjet-staten, moeite te doen om achter Sovjet-bureaucratie een achterliggende gedachte te zoeken. Oezbeken redden zich met ‘inshallah’, wat zich vrij vertaald naar ‘God zal het weten’.

Processed with VSCO with a6 preset
Standbeeld bij het monument van de aardbeving in socialistisch realistische stijl (<3)

Nu worden de Sovjet-flats, vooral bestaande uit beton, beton en nog eens beton afgewisseld met kitscherige (iets dat lijkt op neo-classicisme maar dan met bling bling) verschijningen gebouwd door het nieuwe bewind. Dat van de Republiek Oezbekistan. In 1991 scheidt, onder leiding van de onlangs overleden president Islam Karimov, Oezbekistan zich af en vormt de Republiek Oezbekistan.

Processed with VSCO with a6 preset
Brutalistisch

Processed with VSCO with a6 presetProcessed with VSCO with a6 preset

Processed with VSCO with a6 preset
De nieuwe stijl

Processed with VSCO with a6 preset

Enigszins dubieus is hoe de president in het nu kapitalistische Oezbekistan wordt vereerd als een nationale held, terwijl hij al langer actief was bij de communistische partij en zich zelfs zo omhoog wist te werken dat hij tot president werd gekozen. Om steun te vergaren bij het volk en zijn communistische verleden naar de achtergrond te drukken, profileert Karimov zich als een nationalist die het ‘grote Oezbeekse volk’ zal leiden.

Veel van de gedachte dat communistische volken broedervolken zijn, lijkt zo te verdwijnen door het nationalisme dat oprukt. Toch voelen Oezbeken zich heel verwant met de Russen, volgens de Westerse lezing zelfs de bezetter van landen als Oezbekistan. Naast dat er veel Russen in het land leven, spreekt menig Oezbeek ook Russisch. Zelfs zo dat sommigen beter Russisch spreken dan het (Turkse) Oezbeeks.

De gezindheid naar Rusland toe drong bij mij pas echt door in een gesprek met onze gids over Trump. In het (moderne) Islamitische Oezbekistan doen Trump’s uitlatingen over de islam het uiteraard niet zo goed, maar men is zeker te spreken over hoe de toekomstige Amerikaanse president denkt over Poetin. Poetin, als leider van het ijzersterke Russische leger, weet van aanpakken en veegt alle NAVO landen eventjes van de kaart als het moment zich voordoet. De Russische staatstelevisie wordt ook gekeken in Oezbekistan, en zo te zien werpt de propaganda haar vruchten af. Andersom (beetje zelfkritiek) kan ik ook niet volledig van een objectieve informatietoevoer spreken als je ziet hoe we in het Westen schrijven over Rusland en Poetin.

Processed with VSCO with a6 preset
De Sovjet-Unie is nog lang niet verdwenen: net zoals je vroeger twee mensen achter de kassa aantrof, werd  hier de trap schoongemaakt door wel zo’n 15 man. Zo hadden we ook twee buschauffeurs, waarvan er maar één daadwerkelijk reed.
Processed with VSCO with a6 preset
Nog zo’n bureaucratie dingetje: we besloten ons te registreren bij de Nationale Bibliotheek. Kostte wel een half uur om naar binnen te komen door alle militaire checks. Voor tienduizend SUM (2 euro) kregen we allebei een persoonlijke lidmaatschapskaart.
file-27-12-16-22-36-52
Dit is ‘m!

 

Advertenties